Dallime mes rishikimeve të "Tokajon/Planeti/4"

4 bytes removed ,  13 vjet më parë
http://www.gjuha-shqipe.com/shkarko/AS_2_0.zip pakë përshtatje
(http://www.gjuha-shqipe.com/shkarko/AS_2_0.zip pakë përshtatje)
 
 
=====Kur është bërë hartimi i Amerikës?=====
{{dygishta}} Hartimi i lirë apo hartimi gjeografik (sipas logjikes së gjeografëve}, i kontinetitkontinentit të Amerikës, nga evropianët deri në kohën para vitit 1500 nuk ka ekzistuar. Amerika ishte e panjohur deri kur ''Kolumbo'' dhe detarë tjerë në vitin 1492 ja arritën të kapërcejnë oqeanin atlantik. Pas kësaj menjëherë u dhanë pas tyre përpiluesit e hartave për të bërë hartimin gjeografik të amerikësAmerikës.
 
=====Pse harta e antike e turbullojë mendjen e Kolumbos?=====
{{dygishta}} Harta që kishte përpiluar ''Ptolimeu'' në mes të evropësEvropës dhe kinësKinës, tregonte një detëdet të ngushtë. Kur ''Kolumbo'' hyri në brendi të sipërfaqëssipërfaqes së detit më 1492, duke menduar të kapërcente këtë detë''detngushtngushtë'' e kështu të mbërrinte në brigjet e Kinës, ai para veti pa diçka tjetër.
 
=====Kur doli harta e parë detare?=====
{{dygishta}} Hartat e para detare filluan të përpilohen në shekullin e XII-të, në Evropë. Ato harta tregonin brigjet e mesdheutMesdheut me një sakësisaktësi të madhe. Në to ishtinishin të dukshme gjirëtsiujdhesat dhe daljet e tokës në detgjiret. Lidhjet e portave detare ishin të paraqitura me ndihmenndihmën e vijave që krijonin një rrjetë. Në bazë të këtij rrjeti detarë detarët lundronin dhe gjenin portat në brigjet mesdheutMesdheut.
 
=====Si paraqiten gropat e kodrat në hartë?=====
{{dygishta}} Lartësitë dhe thellësitë është pakësapaksa vështirë të paraqiten në letër. Mirëpo me marrëveshje ndërmjet njerzëvenjerëzve edhe kjo është e mundëshmemundshme. Kështu sipas marrëveshjes përdoren noancasasi të ngjyrave që simbolizojnë lartësira të caktuara, apo vizatohen ''izobaret'' e ''izotopet'' për të cilat më tepër ju njofton "Gjeograf eksperti".
 
=====Pse ekspert e pse shkencëtarë?=====
{{dygishta}} Ekspertët janë në varrësivarësi të njeriut, shkencëtarët në varrësivarësi të vullnetit të tyre. Fundi-fundit që të dytë janë nën shërbimin e njerizmitnjerizimit.
 
=====Çka është projektimi i hartës?=====
{{Dygishta}} Paraqitja e sipërfaqëssipërfaqes tri dimesionaleanësore si është në natyrë, në një fletë të rrafshët është pak si punë e vështirë - do mjeshtri. Mënyra se si gjeografë bëjnë këtë paraqitje thirret ''projektim i hartave''. Për këtë qëllim gjeografët janë specialzuarspecializuar në një këndë të gjeografisë dhe kanë formuar logjiken e tyre të bazuar në shkencën e gjeografisë. Ky këndë tani është një shkencë në vete.
 
=====Çka është Kartografia?=====
{{dygishta}} [[Tokajon/Fjalorthi|Ekspert Gjeografi na shkruan]]:'' Hartografia është shkencë e cila merret me përpilimin, leximin dhe emërtimin e hartave.'' Faleminderit Ekspert. Përpiluesit e hartave në ditët tona, përdrorinpërdorin mjete ndihëmsendihmëse të përsosura, ndër të tjera fotosatelitefotosatelit dhe kompjutorëkompjuterë të shpejtë. Për të arritur saktësi sa më të madhe, anë e mbanë botës janë hapur projekte ku përdoruesit e internetit e fusin makinmakinën e tyre në shërbim të projekevendërmarrjeve të tilla.
 
=====Çka është projektimi Merkator=====
{{dygishta}} ''Projektimi cilindrik'' apo ''Merkatorë'' është metodmënyrë e përpilimit të hartave. Kjo medotëmënyrë zbatohet nëse bëhet pasqyrimi i globit në një fletë që i kemi japë më parë formën cilindrike. Hartat e përpiluara me këtë metodë, na tregojnë drejtimin e saktë nga një vend në tjetrin. Kjo arrihet duke paraqitur këndëdrejakënd drejta paralelet gjeografike. Me ndihmenndihmën e këtyre hartave, detarët lundrojnë saktësisht në vijenvijën detare të zgjedhur. Emri ''MerkatorëMerkator'' si duket vije flameni ''Gerardus Merkator'' (Gerardus Mercator 1512-1594) - edhe pse ky nuk e ka çpikurç’pikur. KyKjo projektimmënyrë përdoret shpeshëshpesh për hartat e botës.
 
=====Si pasqyrohet toka me përmasa reale në letër?=====
{{dygishta}} Unë mendojë që pasqyrimi mund të bëhet nëpërmjet thjerrëzave, ngjajshëm- ngjashëm si tekë fotoaparati i dorës. I vetmi ndryshim duhet të jetë se thjerrëzenthjerrëzën e fotoaparatit të dorës e lëvizë njeriu drejtë për drejtë, atë të makinës së satelitit njeriu duhet që së pari të komandojë makinenmakinën e satelitit në vendin e duhur dhe pastaj të merr në cakë dhe të shkrepë. Por edhe pa satelit njerëzit kanë gjetur zgjidhje. Kanë marrë një sferë të ndrydhur, po si planeti. Po nëse e merr një portokallëportokall dhe fillon të vizatoshëvizatosh kopjen e hartës së letrës do të mendoshëmendosh që diçka nuk është në rregull. Disa veti janë pasqyrime reale, disa të shtrembëruara edhe pse mua më duket që planeti ynë është fotogjenëfotogjen.
 
=====Si prodhohen sot hartat?=====
{{dygishta}} Kryesisht duke u bazuar nga të dhënat e rexhistruararegjistruara, nga fluturimi e sipër ose sateliti. Fotografitë e tilla japin të dhëna themelore për vendet dhe detëratdetet. Deri në vitet e shtatëdhjeta për shembull, vetëm një çerekë i sipërfaqëssipërfaqes së Perusë ka qenë i rexhistruarregjistruar në hartat e saktësisë së lartë. Fotosatelitët, një punë të tillë e përfundojnë brenda tre minutave. Risia në këtë drejtim është përpilimi i hartave tridemensionaletri hapësinore vizuale që na paraqesin gjendjen me saktësi deri në 10 kilometra brenda ditës (ndoshta edhe orës). Për këtë qëllim përdorën radarët me rreze të ndryshme dhe për llogaritjen e përpunimin e të dhënave të nxierruranxjerra, përdoren kompjutorëkompjuterë gjigantë ose të vegjël të lidhur ndërmjet veti në lidhje vektoriale - një makinë e tilltillë harxhon rrymë sa banorët e Nju Jorkut, paramendo problemin e ajrosjes.
 
=====Pse Grinlanda është aq e madhe?=====
{{dygishta}} Në hartat e përpiluara me projektimin cilindrik, paralelet nuk "tubohetubohen" si në globëglob. Për këtë arsye poli gjeografikë, që në realitet duhej të ishte një pikë e fiksuar, del aq e gjatë sa vetë harta. Për këtë arsye duke i ikur vijës së ekuatorit vije duke u dëftuar kjo veti, dhe kur i afrohemi poleve shohim se sipërfaqja e GrenadësGrënadës është pasqyruar shumë më e madhe në krahasim me përmasat reale. Ajo na pasqyrohet ashtu që njeriu fiton përshtypjen që GrenadaGrënada është e madhe sa amerikaAmerika veriore.
 
=====Pse emrat e vendeve nuk janë të njehsuar?=====
{{dygishta}} Brenda gjuhës shqipe, emrat e vendeve janë të njehësuarnjehsuar. Disa emra të rrallë, neve nuk na ka ra të i lexojmë dhe për këtë nganjëherë i ngatërrojmë. Jashtë [[Gjuha jonë|gjuhës tonë]] vlejnë rregulla tjera. Secili popull ka emrat e vetë për vendet. P.sh qyteti ''Vjena'' në anglisht shkruhet ''Vienna'', gjermanisht ''Wien'', frengjishtfrëngjisht ''Vienne'' dhe hungarisht ''Becs''. Këto ndryshime vijenvijën nga se udhëtarët e parë në vende të panjohura, për të ditur emrat e vendeve i kanë pyetur vendasit. Zakonisht të huajt e kanë vështirë të flasin atë që kanë dëgjuar nga vendasit, e lëre më të shkruajnë tinguj që në gjuhen e tyre ndoshta nuk ekzistojnë. Disa vende në gjuhën e vendasve kanë kuptime të çuditëshmeçuditshme, si p.sh. përgjegjenpërgjigjen e vendasit : "''nga vjenëvjen''". Për njësimin e emrave të vendeve, e që ekspertet përdorin shprehjen ''standartiziminstandardizimin e toponimeve'' janë duke bërë përpjekje organizata të ndryshme si bie fjala ''Shoqëria Mbretërore e Gjeografëve'' në Britani e Madhe (anglang.:''Royal Geographic Society'').
 
=====Pse mendonin se toka është një rrafshërrafsh?=====
{{dygishta}} Moti, shumë njerëzi kanë besu vetëm atë çka kanë pa me sy. Kështu ata edhe besonin që toka është krejt rrafshërrafsh - një rriskë, - rrethërreth së cilit barkat lundrojnë. Po nëse barkat shkonin më largëlarg se ''skajet e rriskës'' atëheëratëherë binin ''në humbnerëhumnerë''. Grekët e lashtë dhe kinezët që në antikë e kishikishin kuptuar që toka është e ''rrumbullakët''. Si duket ata kanë besubesuar si të tjerët - atë që kanë parë me sy. Kur vëzhgohen anijet që i afrohen bregdetit '' në horizont, së pari duket shtylla e anijes, pastaj vije duke u dëftuar barku i anijes''.
 
=====Nga vije emri i Atlasit?=====
{{dygishta}} Atlasi është një libër i hartave - përmbledhepërmbledhje e hartave. Emri ''Atlas'' për këtë libër është popullarizuar ndër gjeografët evropian në shekullin e XVI-të. Në faqet e librave të tilltillë, të asaj kohe, shpesh paraqitej vizatimi i të ''lanutit nga Ati'' (''Atlasit'') - si figurë nga mitologjia e grekëve të lashtë. Sipas legjendës ''i lanuni nga Ati (Zoti) ishte mallkuar që të bartë qiellin mbi supe''. Pa miotologjimitologji i bije shkurt ''Ati im ma ka lënë e tashti ti merre e vazhdo pasi që të ka ardhardhë dita, mos pyet kush është ky në fotografi.''
 
=====Ku është dallimi në mes të hartave fizike dhe hartave poltikepolitike?=====
{{dygishta}} Harta fizike paraqet vetitë fizike të Tokës (apo një pjese të sajë) si bie fjala, lumenjtë, malet, vijën bregdetare. Në hartat politike paraqitenparaqitet kufiri i shteteve veçaveç-veçëveç dhe qytetet më të rëndësishme.
| valign="top" width="300px" bgcolor=#ABCDEF|
<center>
10.849

edits